Thursday, 5 June 2008

Ondertussen in Kenya…


… staat Barack Obama prominent op de voorpagina van alle kranten. Zijn succes is ook Kenya’s succes (tenminste, zo voelen ze dat hier) en is hét gesprek van de dag. Vooral de Luo zijn opgetogen over de ‘overwinning’ van hun zoon/ oom/ neef. Premier Raila, zelf ook Luo, schijnt een oom van Obama te zijn, al zijn familiebanden hier nogal rekkelijk. Obama’s oma van vaderskant woont nog altijd in de buurt van Kisumu. Stralend staat zij de media te woord. Een nieuwe first lady is geboren, zo lijkt het.

... is er een heftig debat gaande over het al dan niet verlenen van amnestie aan de ‘daders’ van het post-verkiezings geweld. De power sharers in de regering staan weer lijnrecht tegenover elkaar: het kamp Karua en Saitoti (respectievelijk Justitie en Binnenlandse Veiligheid) versus het kamp Raila en Ruto (respectievelijk Premier en Minister van Landbouw). Tijdens het geweld begin 2008 zijn veel jongeren opgepakt, Raila en Ruto vinden dat die onvoorwaardelijk vrij moeten worden gelaten, omdat ze ‘slechts’ van hun democratische recht om te demonstreren gebruik hebben gemaakt. Karua en Saitoti zijn de hardliners (dat bleek ook al tijdens de onderhandelingen onder leiding van Kofi Annan) – zij vinden dat iedereen die is opgepakt gestraft moet worden volgens de wet, zéker degenen die betrokken waren bij verkrachting, moord of brandstiching.
Maar hoe voorkom je willekeur? En wat gebeurt er met Kenyanen die uit hoofde van hun functie excessief geweld hebben gebruikt, zoals de politie? De discussie duurt voort, ook op straat.

... is de regering eenzijdig de operatie Rudi Nyumbani gestart: de operatie GO HOME. Oftewel: de ontmanteling van de ontheemdenkampen en de re-settlement van de IDP’s (internally displaced persons), die vaak zeer tegen hun zin terug naar ‘huis’ moeten. De operatie lijkt erg haastig te worden uitgevoerd en slecht te zijn voorbereid. IDP’s worden op hun oude stek gedropt, zonder onderdak, voedsel, sanitaire voorzieningen of financiële compensatie. Dat alles is hen wel beloofd, maar wanneer ze dat gaan krijgen blijft onduidelijk. Veel IDP’s weigeren dan ook uit de kampen te vertrekken – zeker omdat ze zich absoluut nog niet veilig voelen in hun voormalige woonomgeving.
Kenya is nog altijd niet verzoend. En de regering denkt het probleem op te lossen door het gewoon weg te vagen.

... is er een haantjesgevecht gaande tussen premier Raila en vice-president Kalonzo over de vraag: wie is superieur? Oftewel: wie gaat vóór in het protocol en komt als eerste aan de beurt, ná president Kibaki? Ook hier ligt oud zeer: Raila vertegenwoordigt de Orange Democratic Movement (ODM), Kalonzo is van ODM-Kenya, een splinterpartij afgesplitst van het grotere ODM. Kalonzo’s club is als partij een kleine factor, maar wel groot genoeg om nog vóór de power sharing deal de post van vice-president in de wacht te slepen. Maar meer dan een pion in het schaakspel van president Kibaki is Kalonzo voor veel Kenyanen niet, en al zeker niet voor Raila. Kalonzo had alleen het geluk dat Kibaki in januari uit strategische overwegingen heel snel zijn halve kabinet benoemde. Maar ondertussen staat hij wel regelmatig op zijn strepen, want zijn functie is in zijn eigen ogen belangrijker dan die van Raila. Zeker bij publieke bijeenkomsten is dat soms komisch, als Kalonzo in het openbaar een scène schopt om als eerste het volk te mogen toespreken. En dat het publiek het protocolair niet met hem eens is, laat het duidelijk blijken. Kalonzo wordt regelmatig uitgejouwd.


Tijdelijk loket van de Chief's Office in Dandora (Nairobi),
het oorspronkelijke kantoor links op de achtergrond is compleet vernield door de Mungiki

... is de grote vraag: Mungiki strikes again, or not? Mungiki is een uiterst traditionele, uiterst conservatieve en uiterst christelijke sekte van Kikuyu (getalsmatig het grootste volk van Kenya), een gangsterbende die vooral de taal van het geweld spreekt (al zeggen ze zelf van niet). Delen van het land (met name de Kikuyu gebieden) en vooral het oosten van Nairobi worden compleet door de Mungiki in zijn greep gehouden. Daar zie je geen dames met broeken of met rokken boven de enkels, want dat mag niet van de Mungiki. Daar wordt iedere matatu afgeperst en de chauffeur gedwongen beschermingsgeld te betalen. Niet eens stiekem, want op weg naar de sloppenwijk Dandora ben ik ook eens getuige van een dergelijke afpersing. Een Mungiki-lid stapt voor in bij de chauffeur en begint die doodleuk om geld te vragen. De chauffeur weigert en een hele rits aan bedreigingen volgt.
Mungiki is een naam die bijna iedereen angst aanjaagt, vanwege de onvoorspelbare en bijzonder gewelddadige acties van zijn leden. De sekte wist onlangs drie dagen op rij de hele stad plat te leggen, met allerlei verrassingsaanvallen die op matatu’s gericht waren, waarbij de levens van de chauffeurs niet gespaard bleven.
Niet toevallig gebeurde dit enkele dagen nadat president Kibaki en premier Raila hun kabinet hadden aangekondigd. Heel Kenya haalde op dat moment opgelucht adem, dit leek het definitieve einde van de gewelddadige crisis, om meteen weer te worden opgeschrikt door de Mungiki-acties. Vreemd genoeg was het de Luo Raila die het geweld van de sekte tijdelijk wist te stoppen, met de belofte tot een gesprek – en niet de Kikuyu Kibaki.
Maar over het verloop van de gesprekken is Mungiki niet tevreden, zo laat de leider van de sekte vanuit de gevangenis weten. Wat vooral steekt: het zijn slechts regeringsdelegaties die in de cel komen praten, niet de hoge leiders zelf. Nu heeft Mungiki aangekondigd zaterdag 7 juni een National Prayer Day te houden – een vreedzame gebedsrally. Eigenlijk kondigt de sekte zijn acties nooit aan. Maar de politie heeft wel alvast het Uhuru Park in Nairobi hermitisch afgesloten en staat met traangasgranaten in de aanslag.


Billboard voor de verkiezingscampagne rond de Embakasi zetel

... vindt woensdag 11 juni de by-election plaats, tussentijdse verkiezingen in vijf districten, voor de parlementszetels die nog niet gevuld zijn. Reden voor de vacante zetels is ofwel moord ofwel onduidelijkheid over de verkiezingsuitslag van 27 december. Vooral om de zetel van wijlen Mugabe Were van het district Embakasi / Nairobi, die eind januari vroeg in de ochtend vóór zijn huis in Jamhuri (inderdaad, daar woon ik) werd neergeknald, wordt heftig gestreden. De moord op Were veroorzaakte destijds een nieuwe golf van geweld, vooral in Nairobi.

... vechten de matatu’s uit Eastlands letterlijk voor hun (in hun ogen) rechtmatige plek in downtown Nairobi. Het matatu-station voor alle busjes afkomstig uit de oostelijke areas, is verbannen naar de rand van de stad. Gevolg: duizenden commuters moeten dagelijks vele kilometers lopen. En de matatu’s vrezen voor verlies van inkomsten. Protesten van passagiers, van matatu’s, vreedzaam, of met geweld (er zijn al enkele doden gevallen), stakingen, het mag allemaal niet baten. Matatu’s uit het oosten blijven officieel taboe in de binnenstad. Maar onofficieel kun je ze wel vinden. Alleen heb je kans dat je gearresteerd wordt als je plaats neemt in zo’n matatu.
Eén keer tref ik een agent die besluit de passagiers alleen maar weg te sturen en een hartig woordje met de chauffeur te spreken. De passagiers vertrekken braaf... om vervolgens allemaal net zo illegaal in de matatu te springen die vlak achter hun oorspronkelijke busje stopt.

... is het water in Nairobi tot eind oktober op rantsoen. Het heeft dit jaar (het huidige seizoen van ‘zware’ regens) niet zo gek veel geregend, dus de waterbronnen drogen langzaam op. De details van de rantsoenering zijn niet helemaal helder maar best duidelijk: soms komt er water uit de kraan, soms niet. Dus heeft ieder huishouden voor de zekerheid enorme containers van minimaal 70 liter op voorraad. Watertanks doen goede zaken, zeker in Embakasi, het strijdtoneel van een felbegeerde parlementszetel. Kandidate Esther Muthoni Passari (ODM) strooit letterlijk met water – zij doet de veelgeplaagde bewoners van dit district, dat grotendeels uit sloppenwijken en eenvoudige arbeidersbuurten bestaat, water cadeau. En volgens insiders maakt zij de grootste kans op de zetel.

... zijn er bijna dagelijks power cuts, maar brak er een mediarel uit toen het hele land vorige week zondag 5 uur lang onder een black-out leed. “Schande!”, “Sabotage!”, “Staatsveiligheid in gevaar!”, krachtiger konden de media zich niet uitdrukken. En ook over deze kwestie is het laatste woord nog niet gezegd.

No comments: